Odszedł „piewca przeszłości tej ziemi” Zygmunt Duda

653 0

ZygmuntDuda001


Zygmunt Duda (1937- 2017) nauczyciel, kierownik i dyrektor Ośrodka Kultury, społecznik, regionalista, autor książek i artykułów o tematyce lokalnej

Urodził się 27 marca 1937 r. w Poznaniu – Cytadeli, w rodzinie Ignacego, zawodowego podoficera Wojska Polskiego i Janiny z Piechowiaków. W okresie okupacji wraz z rodzicami mieszkał w Rudnikach pod Opalenicą. Ojciec zmarł w 1945 r., a matka objęła 5 ha gospodarstwo rolne po swej matce w Wojnowicach. Z. Duda ukończył tam szkołę podstawową z dwuletnim opóźnieniem ze względu na liczne choroby. Po zdaniu matury (1957) w Liceum Ogólnokształcącym w Nowym Tomyślu ukończył dwuletnie Studium Nauczycielskie w Poznaniu, kierunek filologia polska. Pracę zawodową jako nauczyciel – wychowawca przez 12 lat (1959-1971) wykonywał w Szkole Podstawowej nr 2 w Opalenicy u doświadczonego kierownika szkoły, pedagoga i metodyka Mariana Neunerta. Uczył głównie języka polskiego i historii w kl. V-VIII. Jako jedyny w tej szkole zdobył przygotowanie do prowadzenia zajęć z nowego przedmiotu Wychowanie Obywatelskie. Ze względu na przynależność do Zjednoczonego Stronnictwa Ludowego, a nie do PZPR, odebrano mu prawo uczenia tego przedmiotu. W szkole prowadził bibliotekę szkolną, po uprzednim zdobyciu kwalifikacji na kursach bibliotekarskich I, II, III stopnia dla bibliotekarzy szkolnych w latach 1960-1962. Prowadził zespół teatralny i recytatorski.

Na prośbę władz miejskich, 1 czerwca 1971 r. objął funkcję kierownika Miejskiego Domu Kultury w Opalenicy, który 2 lata wcześniej oddany został do użytku. Stanowisko dyrektora Miejsko-Gminnego Ośrodka Kultury powierzono mu w 1978 r. W 1977 r. ukończył dwuletnie Państwowe Zaoczne Studium Oświaty i Kultury w Poznaniu, w roku 1980 czteroletnie studia wyższe – pedagogikę kulturalno-oświatową w Instytucie Pedagogiki UAM w Poznaniu. Pracę zawodową zakończył w lutym 1992 r. przechodząc na rentę inwalidzką drugiej grupy, by całkowicie oddać się swej pasji – prowadzenia badań nad przeszłością Opalenicy i publikowanie wyników swoich dociekań.

W latach 1959-1980 należał do Związku Nauczycielstwa Polskiego. Od 1963r. był członkiem Zjednoczonego Stronnictwa Ludowego, następnie Polskiego Stronnictwa Ludowego. Pełnił w nim wiele funkcji: prezes, sekretarz zarządu Koła Miejskiego (1970-1984), sekretarz Komitetu Miejsko Gminnego w Opalenicy (1972-1989), członek Komisji Oświaty i Kultury przy WK ZSL w Poznaniu (1978-1989). W latach 1987-1988 członek Wojewódzkiej Komisji Rewizyjnej przy WK ZSL, członek Komisji Kultury przy Naczelnym Komitecie ZSL w Warszawie (1984-1989).

Po wprowadzeniu stanu wojennego (1981) uczestniczył w miejscowym Patriotycznym Ruchu Odrodzenia Narodowego. Brał udział w II Kongresie PRON w Warszawie.

W okresie lipiec 1983-czerwiec 1992 r. społecznie pełnił funkcję redaktora naczelnego miesięcznika „Echa Opalenickie”, który był pierwszym w kraju gminnym wydawnictwem lokalnym. Na łamach tego miesięcznika ukazało się prawie 900 jego artykułów. Należał do współzałożycieli Stowarzyszenia Prasy Lokalnej w Polsce. Przez 100 miesięcy kierowania zespołem redakcyjnym w każdym wydaniu „Ech…” umieszczał artykuły związane z historią miasta i okolic oraz bieżących wydarzeń. Cykle jego artykułów „Kartka z historii” i „Rodem z naszej ziemi” były zaczynem do powstania monografii miasta „Dzieje Opalenicy” i „Opalenickiego Słownika Biograficznego”, do nadania miejscowym szkołom i ulicom w mieście patronów związanych z ziemią opalenicką.

Od maja 1986 r. wchodził w skład Wojewódzkiej Rady Plastyki, organu opiniodawczo-doradczego w zakresie twórczości i jej upowszechniania. Od tego samego roku uczestniczył w pracach Rady Społecznej Uniwersytetu im. A. Mickiewicza w Poznaniu. Od roku 1973 był członkiem zarządu KS „Promień”, od 1974 r. członkiem PTTK. W kadencji 2011 – 2014 powołany na członka Zespołu Onomastycznego przy Komisji Badań Regionalnych O/PAN w Poznaniu.

Pracując w MGOK zorganizował trzy ogólnopolskie plenery plastyczne „Zielone Zagłębie” (1975-1982-1983) z udziałem artystów polskich i zagranicznych oraz dwa miniplenery, których efektem było powstanie ponad 100 obrazów prezentujących miejscową architekturę i pejzaż. Dwukrotnie urządził „Wielkopolskie Warsztaty Fotograficzne” dokumentujące realia lokalnego życia. W ramach działalności w Towarzystwie Łączności z Polonią Zagraniczną „Polonia” zorganizował w Opalenicy wystawy plastyczne, koncerty, spotkania z Polakami z Brazylii, Niemiec, Argentyny, Kuby ZSRRR; inicjował imprezy kulturalne o randze wojewódzkiej i ogólnopolskiej – seminaria teatralne, konferencje naukowe, praktyki zawodowe studentów Instytutu Kulturoznawstwa w Poznaniu w zakresie teatru i fotografii. Instytucja kulturalna kierowana przez Z. Dudę była wiodącą placówką w województwie w rozwoju i upowszechnianiu kultury; trzykrotnie zdobyła tytuł najlepszego w województwie ośrodka kultury w konkursie „Klubowy Laur”.

Przez 8 lat (1994-2011) pełnił funkcję kanclerza w Klubie Nieobojętnych „Regent” skupiającym miejscowych przedsiębiorców, przedstawicieli władz i instytucji.

Od roku 1994 wchodził w skład Zarządu Głównego Towarzystwa Pamięci Powstania Wielkopolskiego 1918-1919. Założył koło miejskie tego towarzystwa, należał do redakcji rocznika „Wielkopolskie Powstaniec”, autor kilkunastu artykułów o tematyce powstańczej.

W ramach MGOK w 1984 r. rozpoczął wydawanie „Biblioteczki Regionalnej”, obejmującej publikacje z historii Opalenicy i okolic. W ramach tej biblioteczki ukazało się 9 pozycji. W latach 1985-1988 współwłaściciel redakcji „Ansigbo” wydającej „Echa Opalenickie”, w okresie 1993-1994 jednym z dwóch współwłaścicieli „Opalenickiej Oficyny Wydawniczej”. Celem wydania pierwszego i drugiego tomu „Opalenickiego Słownika Biograficznego”.

Do Zygmunta Dudy, powszechnie znanego i cenionego w środowisku, przylgnęło określenie regionalista. Tak również określany by w lokalnych publikatorach i na kartach opracowań wielu autorów. Regionalizm był wyrazem jego lokalnego patriotyzmu, miłości do małej ojczyzny, w której zamieszkał i pracował. Przez ponad 50 lat zgromadził pokaźny materiał źródłowy na podstawie akt zawartych w archiwach, pracowniach naukowych, zbiorów zdjęć, kronik, wywiadów. Efekty swych dociekań zawarł w 27 opracowaniach i jako współautor w dalszych 20 publikacjach. Sylwetka regionalisty i jego dokonania prezentowane były na łamach prasy lokalnej, wojewódzkiej i ogólnokrajowej.

Zgromadzona wiedza historyczna i źródła pozwoliły na zebranie zespołu autorskiego do napisania monografii „Dzieje Opalenicy” (1993) wydanej na 600 lecie tej miejscowości. Zajmował się także biografistyką. W 3 tomach Opalenickiego Słownika Biograficznego (1993,1994, 2014) umieścił wiele biogramów. W 10 tomowym wydawnictwie „Biogramy uczestników Powstania Wielkopolskiego 1918-1919” (2005-2013) znalazła się ogromna ilość sylwetek powstańców jego autorstwa.

Opalenickie kościoły i parafie doczekały się 14 opracowań tego autora oraz naukowe opracowanie licznych obiektów zabytkowych ze złota, srebra, drewna, obrazów, rzeźb w kościele św. Mateusza. Wspierał autorów prac licencjackich i magisterskich na opalenickie tematy. Badania archiwalne i koszty z tym związane pokrywał z własnych środków finansowych; sam pozyskiwał osoby współfinansujące jego wydawnictwa. Publikacje swoje wzbogacał dużą ilością zdjęć archiwalnych. Prowadził wycieczki śladami historii po mieście, gminie, powiecie. Posiadał bogaty warsztat badawczy; stanowił instytucję wiedzy regionalnej, lokalne centrum informacji historycznej. Wpływał na kształt i zakres wielu procesów społeczno-kulturalnych w środowisku.

Na jubileusz 35 lecia miejscowego Ośrodka Kultury (2004) przygotował książkę „Życie kulturalne Opalenicy w klatach 1919-1939”, w której odsłonił tajemnice aktywności mieszkańców miasta w zakresie muzyki, śpiewu, tańca, teatru.

Jubileusz 625 lecia Uścięcic utrwalił publikacją (2013) „Zarys dziejów wsi nad Mogilnicą”. Przez 11 lat współredagował gazetkę „A oto Ja jestem” wydawaną przez parafię pw. św. Mateusza w Opalenicy; wspierał kolejnych redaktorów naczelnych tego pisma, prowadził cykle tematyczne, m.in. „Opalenicka aleja zasłużonych”, prezentując sylwetki wybitnych opaleniczan.

Posiadł umiejętność publicznego wygłaszania przemówień, prowadzenia zebrań, spotkań w różnych gremiach. Powszechnie szanowany jako autorytet w środowisku, człowiek renesansu, znakomitych dokonań i pasji.

Za swoje osiągnięcia w pracy zawodowej i społecznej otrzymał liczne odznaczenia i wyróżnienia:

Zasłużony Działacz Kultury (1973), „Za Zasługi w Rozwoju Województwa Poznańskiego (1976), brązową odznakę „Zasłużony Działacz LOK” (1976), Srebrny Krzyż Zasługi (1977), Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski (1984), medal „Za Zasługi w Upowszechnianiu Książki” (1985), złotą odznakę honorową Ligi Obrony Przyrody (1984), medal „Zasłużony dla miasta i gminy Opalenica” (1990), medal „Sześćsetlecia Opalenicy” (1993), Dyplom Ministra Kultury (1979), Wojewódzka Nagroda za Upowszechnianie Kultury (1983), srebrna odznaka honorowa Ligi Ochrony Przyrody (1979), medal „Zasłużony dla Miasta i Gminy Opalenica” (1990).

W 1997 r. wyróżniony został przez Wojewodę Poznańskiego medalem pamiątkowym „Ad perpetuam rei memoriam”. Jao pierwszy opaleniczanin wyróżniony przez Metropolitę Poznańskiego abp. Stanisława Gądeckiego medalem Optime Merito Archidioecesis Posnaniensis w podziękowaniu za wierną służbę Kościołowi Poznańskiemu (2004), medalem „Zasłużony dla Powiatu Nowotomyskiego” (2004), Honorową Statuetką Burmistrza Opalenicy za połączenie życia z pasją wszystkiego, co opalenickie” (2012), Towarzystwo im. Hipolita Cegielskiego w Poznaniu przyznało Z. Dudzie medal Labor Omnia Vincit (2007), Zarząd Główny PZERiI wyróżnił go Złotą Odznaką Honorową za szczególne zasługi dla Związku (2011). Przez Zarząd Główny TPPW wyróżniony medalem „Za Zasługi dla Związku Kombatantów Rzeczypospolitej Polskiej i Byłych Więźniów Politycznych (2003), nagrodą honorową „Dobosza Powstania Wielkopolskiego” za upowszechnianie wiedzy i tradycji związanej z Powstaniem Wielkopolskim 1918/1919 (2009) i Odznaką Honorową „Wierni Tradycji”(2010).

Related Post

Konopians w Opalenicy!

Posted by - Kwiecień 9, 2018 0
W niedzielę 8 kwietnia odbył się w opalenickiej auli kulturalno-rozrywkowej znakomity i niezwykle energetyczny koncert regowego zespołu Konopians!

Narodowe Czytanie 2019

Posted by - Wrzesień 9, 2019 0
Już po raz 8, w sobotę 7 września odbyło się w Opalenicy Narodowe Czytanie. Uczestnicy (aktorzy grupy teatralnej Złapanki, teatru…

Nocna Zmiana Bluesa

Posted by - Październik 9, 2017 0
W niedzielę 8 października chorzy na bluesa zagościli w auli widowiskowej opalenickiego przedszkola nr 2. Tuż po wygranym przez polskich…

Mała Akademia Muzyczna!

Posted by - Luty 4, 2016 0
Oto nasza Mała Akademia Muzyczna. W roli wykładowcy młody i zdolny Filip Szulc plus oczywiście całkiem spore grono entuzjastów wspólnego…